खिकाळणारा अग्रहार

गौतमपूर गावात सोमू नावाचा एक शेतकरी राहत असे. त्याला लीमन नावाचा एक मुलगा होता. सोळा वर्षांचा लीमन आपल्या बापाला शेतकामात कसलीही मदत न करता नुसताच शेतातून आणि जंगलातून भटकत राही. एकदा सोमूने त्याला समजावले की, "असे रिकामे बसून राहिलास तर डोंगरएवढी संपत्तीही खर्चून जाईल. उपाशी मरायची वेळ येऊ नये म्हणून काहीतरी मिळवण्याचा प्रयत्न कर". वडिलांचे बोलणे ऐकून लीमन शेतावर राखणीला गेला. तिथे त्याला काहीच काम नसल्याने त्याने रिकामे बसून पक्ष्यांच्या चिवचिवाटाचे आणि प्राण्यांच्या ओरडण्याचे अनुकरण करण्यास सुरुवात केली. हळूहळू प्राणीही लीमनच्या आवाजाला प्रतिसाद देऊ लागले. लीमनची ही कला पाहण्यासाठी आसपासचे लोकही त्याच्याकडे जमा होऊ लागले. गौतमपूर हे श्रीपूरच्या जमीनदाराच्या जमीनदारीतील एक गाव होते. या जमीनदाराला घोडेस्वारीची फार आवड होती. दरवर्षी दसऱ्याला तो आपला जुना घोडा दान करून नवा घोडा विकत घेई आणि आपल्या गावांतून रपेट करी. यावर्षी त्याने घेतलेला नवा घोडा दिसायला सुंदर होता, पण तो अतिशय अडेलतट्टू होता. एकदा रपेट करत असताना हा घोडा बेफाम झाला आणि वेगाने गौतमपूरमध्ये शिरला. गावचे लोक जमीनदाराला वाचवण्यासाठी घोड्यामागे धावले, पण तो कोणालाही सापडेना. घोडा फुरफुरत आणि लाथा मारत बेफाम धावत होता. घोड्यावर बसलेले जमीनदार घाबरून ओरडू लागले, "भीम! अरे थांब, थांब!". लीमन त्यावेळी आपल्या ज्वारीच्या शेतात होता. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखून तो तातडीने धावत जाऊन जवळच्या झाडीत लपला. त्याने तिथून घोड्याच्या फुरफुरण्याची आणि खिंकाळण्याची हुबेहूब नक्कल केली. तो आवाज ऐकताच 'भीम' नावाचा तो घोडा अचानक थांबला आणि आपले तोंड झाडीकडे वळवून स्तब्ध उभा राहिला. घोड्याने रागाचे नसून आनंदाचे खिंकाळणे दिले, ज्यामुळे जमीनदाराचा जीव वाचला. जमीनदार घोड्यावरून खाली उतरले आणि इतक्यात गावकरी व लीमनचा बाप सोमू तिथे पोहोचले. सोमूने जमीनदाराला सांगितले की घोड्याच्या आवाजाची नक्कल त्याच्या मुलानेच केली आहे. हे ऐकून जमीनदार थक्क झाले आणि म्हणाले, "या कलेनेच आज माझा जीव वाचवला आहे. अडेल घोड्याला थांबवणारा हा आवाज खरोखर मोलाचा आहे". लीमनच्या या कलेवर खूश होऊन जमीनदाराने त्याला तलावापासून झऱ्यापर्यंत पसरलेले शेत बक्षीस म्हणून दिले. जमीनदाराने दिलेल्या या जमिनीला लोक 'खिकाळणारा अग्रहार' म्हणू लागले. पुढे लीमन आवाजाची नक्कल करण्याच्या कलेत अधिकच निष्णात झाला आणि इतरांनाही ती शिकवू लागला. नक्कल करण्याच्या कलेत प्राविण्य मिळवणारे लोक आपल्या कलेचे पहिले प्रदर्शन या 'खिकाळणाऱ्या' अग्रहारातच करू लागले, असा नवीन पायंडा पडला.