शेरास सव्वा शेर
एका राज्यात फार चोऱ्या होत होत्या, म्हणून त्या देशाच्या राजाने चोरी करणाऱ्याला फाशीची कडक शिक्षा द्यायला सुरुवात केली, तेव्हा चोरांची संख्या कमी होऊ लागली. त्या राज्यातल्या एका गावी शिब्या आणि गंग्या नावाचे दोन अट्टल चोर होते. फाशीची कडक शिक्षा पाहून त्यांनी चोरीचा धंदा सोडून मजुरी करण्याचे ठरवले आणि शेजारच्या एका गावी एका शेतकऱ्याकडे कामाला लागले. शेतकऱ्याने शिब्याला गुरे राखण्याचे आणि गंग्याला झाडांना पाणी घालण्याचे काम दिले.
पहिल्या दिवशी शिब्या गुरे चरायला घेऊन गेला, पण त्याला गुरांनी खूप त्रास दिला. गुरे दुसऱ्याच्या शेतात शिरत किंवा आपापसात झुंजत, त्यामुळे त्याला अजिबात आराम मिळाला नाही. दुसरीकडे गंग्याला वाटले की दहा-वीस घागरी पाणी घातले की आपण मोकळे होऊ, पण एका झाडाला दहा-दहा घागरी पाणी घातले तरी ते जमिनीत कोठे नाहीसे झाले ते कळेना, त्यामुळे तोही दमून भागून घरी परतला.
रात्री जेव्हा ते दोघे भेटले, तेव्हा दोघांनीही एकमेकांशी खोटे बोलून आपले काम किती सोपे आहे याचे वर्णन केले. शिब्या म्हणाला की गुरे खूप समजूतदार आहेत आणि त्याने दिवसभर छान झोप काढली. गंग्यानेही सांगितले की त्याने तासाभरात काम आटोपले आणि बागेत फिरून मौज केली. दोघेही एकमेकांना फसवत होते, कारण त्यांना स्वतःचे कठीण काम दुसऱ्याच्या गळ्यात बांधायचे होते. शेवटी त्यांनी आपापली कामे बदलण्याचे ठरवले.
दुसऱ्या दिवशी कामाची अदलाबदल केल्यावर दोघांनाही परस्परांच्या लबाडीची जाणीव झाली. शिब्या बागेत कामाला गेला तेव्हा त्याला आढळले की आंब्याच्या बुंध्यापाशी पाणी जिरण्यासाठी मोठे भगदाड पडले आहे. त्याने रात्री गुप्तपणे तिथे जाऊन खणायचे ठरवले. खणता खणता त्याला तिथे मोहरांनी भरलेला एक हंडा सापडला. गंग्याला याची चाहूल लागली होती, त्याने शिब्याला तिथे खणताना पकडले, पण शिब्याने आपण फक्त आळे करत आहोत असे सांगून वेळ मारून नेली.
शिब्याने तो हंडा कोणाचे लक्ष नसताना जवळच्या एका तळ्यातील चिखलात पुरून ठेवला आणि परत येऊन झोपला. पहाटे गंग्या उठला आणि त्याने पाहिले की शिब्याच्या पायाला खूप चिखल लागला आहे. त्याने तळ्याकाठी जाऊन शोध घेतला आणि त्याला तो हंडा सापडला. गंग्याने तो हंडा उचलला आणि आपल्या गावाकडे पळू लागला.
शिब्याला जेव्हा हंडा चोरीला गेल्याचे समजले, तेव्हा तो गंग्याच्या पाठोपाठ निघाला. गंग्याने शिब्याला येताना पाहून एक युक्ती केली. त्याने रस्त्यात आपली एक वहाण टाकली आणि थोड्या अंतरावर दुसरी वहाण टाकली. शिब्याने पहिली वहाण पाहिली पण ती एकच असल्याने सोडून दिली. दुसरी वहाण दिसल्यावर त्याला वाटले की पहिलीही उचलली असती तर जोडी मिळाली असती, म्हणून तो हंडा तिथेच ठेवून पहिली वहाण आणायला मागे गेला. याच संधीचा फायदा घेऊन गंग्याने हंडा पळवला.
हंडा हरवल्याचे पाहून शिब्याने आता एक भयानक सोंग रचले. तो घरी गेला आणि त्याने स्वतः मेल्याचे नाटक केले. गंग्या जेव्हा त्याच्या घरी आला, तेव्हा शिब्याच्या बायकोने तो मेल्याचे सांगितले. गंग्याने शिब्याच्या शेवटच्या इच्छेचे सोंग रचले आणि सांगितले की शिब्याला 'काटेरी चितेवर' जाळण्याची त्याची इच्छा होती. गंग्याने शिब्याला खांद्यावर घेतले आणि स्मशानाकडे निघाला. जेव्हा शिब्याला खरोखरच काट्यांच्या चितेवर निजवण्याची वेळ आली, तेव्हा तो घाबरून उठून बसला.
गंग्या हसून म्हणाला, "अरे शिब्या! आपले भांडण कशासाठी? या हंड्यातल्या मोहरांसाठीच ना?". शेवटी दोघांनीही आपापसात समेट केला आणि मोहरा वाटून घेण्याचे ठरवले. त्यांनी चोरीची वृत्ती सोडण्याचे वचन दिले आणि उरलेले आयुष्य सुखाने व्यतीत केले.